سخنرانی‌های ماهانه

سخنرانی‌های ماهانهٔ انجمن منطق ایران، از تازه به قدیم.

ساختار جمعی اعداد طبیعی به همراه یک دنباله‌ی بیتی

منظور از یک دنباله‌ی بیتی، دنباله‌ای به صورت [rn] است که در آن r یک عدد غیر گویا است، n در اعداد طبیعی تغییر می‌کند و کروشه‌ها نشان دهنده‌ی جزو صحیح هستند. دنباله‌های بیتی ویژگی‌های جذابی دارند که به طور گسترده در نظریه‌ی اعداد مورد مطالعه قرار گرفته است. در یک اثر مشترک با افشین زارعی، تصمیم‌پذیریِ ساختار حاصل از افزون یک دنباله‌ٔ بیتی به ساختار جمعی اعداد طبیعی را مورد مطالعه…

در باب رده‌بندی تئوری‌های مرتبه اول

در این سخنرانی، در ابتدا، مرورسریع تاریخی بر نظریه رده‌بندی تئوری‌های مرتبه اول در مدل‌تئوری خواهیم داشت وسپس ایده‌های جدیدی برای رده‌بندی تئوری‌های مرتبه اول که پیوندهایی با رده‌بندی‌های کلاس‌هایی از توابع نیز دارند ارائه خواهیم کرد. هم‌چنین، در مورد کاربردهای موجود و کاربردهای محتمل در آینده از این رده‌بندی جدید بحث خواهد شد.

رویکردها و نتایجی در نظریه مدل نوین

در این سخنرانی قصد داریم با ارائه‌ی تاریخچه مختصری از نظریه مدل‌ها بحث را آغاز و سپس به بیان پیشرفت‌های اخیر رشته و نیز کاربردها و ارتباطات آن با طیف وسیعی از شاخه‌های ریاضی بپردازیم. در پایان نتایجی را نیز بیان خواهیم نمود.

استنتاج بهترین تبیین در سنت عقلیِ جهان اسلام

دست‌کم پیش‌از سدۀ ششم ھ ق. در فقه و کلام اسلامی دو روش استنتاجی رواج داشته‌اند، به نام‌های (1) طرد و عکس، یا دَوَران؛ (2) تقسیم و سبر، یا تردید. فیلسوفان و منطق‌دانان مسلمان، با نگرشی قیاسی، این دو را نامعتبر شمرده‌اند. این جستار، امّا، نگرشی غیرقیاسی به این دو را پیش می‌نهد. استنتاج بهترین تبیین یک نوع دلیل غیرقیاسی‌ست مشتمل بر دو مرحله: (1) تولید فرضیه‌های تبیین‌گر، (2) انتخا…

خواص ساختاری چه هستند؟

خواص ساختاری یک دستگاه ریاضی خواصی هستند که به رابطهٔ بین اشیاء آن دستگاه اشاره می‌کنند و نه به ماهیت خود این اشیا. مشخص کردن این خاصیتها، به ویژه برای آنهایی که دیدگاه ساختارگرایانه نسبت به ریاضیات دارند،‌ اهمیت دارد. در این سخنرانی، مروری خواهیم داشت بر برخی تعریفهای شهودی ممکن خواص ساختاری.‌ به دنبال آن، به راههای ممکن برای دقیق کردن تعریف این خواص در زمینهٔ منطق ریاضی و به…

تاثیر مبانی معرفت‌شناختی و هستی‌شناختی سهروردی در نقد نظریه تعریف مشائیان

مشائیان، با پذیرش ترکیب موجودات مادی از امور ذاتی و عرضی به عنوان مبنایی جهان شناختی، و پذیرش وجود ذهنی برای ادراک یک شیء به عنوان مبنایی معرفت شناختی، معتقد بودند که در یک تعریف درست، حضور فصل قریب (امر ذاتی) و یا عرض خاص (امر عرضی) لازم است تا شرط مساوی بودن معرِّف با امر تعریف شده (معرَّف) برقرار باشد. از نظر سهروردی، مساوی بودن، یک رابطه است و علم به یک رابطه، مستلزم شناخت…

بنیان‌های زیستی منطق

داروین معتقد بود که از میان همه اجزای ذهن، قدرت استدلال در راس قرار می‌گیرد. تنها افراد کمی در حال حاضر با این موضوع سر ناسازگاری دارند که حیوانات نیز از توانایی‌هایی در استدلال‌ورزی بهره‌مندند. این واقعیت مهمی است که با بررسی بیشتر خوی هر حیوان توسط طبیعی‌دان‌ها، نقش استدلال پررنگ‌تر و غرایز غیراکتسابی کمرنگ‌تر می‌شود. شاید شنیدن از قدرت استدلال در حیوانات برای ما غریب باشد. د…

نظایر شهودی قضیه لوش-تارسکی

در نظریه مدل‌های کلاسیک، قضیه لوش-تارسکی بیان می‌کند که یک نظریه کلاسیک توسط جملات عمومی اصل‌پذیر است اگر و تنها اگر تحت زیرمدل حفظ شود. در این سخنرانی، نظایر شهودی این قضیه را در زمینه مدل‌های کریپکی بررسی می‌کنیم.

چیست آنچه ما آن را «اثبات ریاضیاتی» می‌نامیم؟

چنین پرسشی برای اغلب شاغلان در ریاضیات مطرح نیست یا بسیار پیش پا افتاده است. یعنی آنها غالباً واژه‌ی «اثبات» یا «اثبات ریاضیاتی» یا مترادفهای آن را به کار می برند بدون آنکه به این پرسش بیاندیشند. اگر هم بخواهند پاسخ دهند، معمولاً پاسخ معین و مشابهی دارند: زنجیره ای از نمادهای منطقی و ریاضیاتی که بر اساس قواعد صوری معینی مرتب شده‌اند. اما وقتی این تعریف، یا تعریفهای صورتگرایانه…