سخنرانی ماهیانه
منطق اثباتپذيری نامتناهی
مجتبی مجتهدی (دانشگاه گنت، بلژیک)
چکیده
منطق اثباتپذیری گودل–لوب (GL) منطقی موجهاتی است که از یک سو نسبت به قابهای کریپکی متعدیِ معکوسخوشبنیاد کامل است و از سوی دیگر، بنا بر قضیهٔ سولووی، دقیقاً اصولی را دربارهٔ اثباتپذیری در PA به دست میدهد که خودِ PA آنها را ثابت میکند. در این سخنرانی به این پرسش میپردازیم که همتای نامتناهیِ GL چیست، یعنی وقتی زبان موجهاتی را با عطف و فصلهای شمارای نامتناهی غنی کنیم. نشان میدهیم که برخلاف حالت متناهی، حسابهای رشتهای معمول در اینجا کارساز نیستند و بهجای آن یک حساب رشتهایِ تودرتو با اثباتهای ناخوشبنیاد معرفی میکنیم که در آن هر شاخهٔ نامتناهیِ اثبات باید شامل بینهایت کاربرد تودرتو از قاعدهٔ ☐ باشد. نتیجهٔ اصلی این است که این حساب نسبت به مدلهای کریپکیِ متعدیِ معکوسخوشبنیاد صحیح و کامل است و قاعدهٔ برش در آن حذفپذیر است؛ در حالی که کاملبودنِ کریپکیِ دستگاه هیلبرتیِ متناظر همچنان پرسشی باز میماند.
در نهایت اشارهای به تعبیر اثباتپذیری در نظریهی مجموعههای کریپکی-پلاتک KP خواهیم کرد: نشان میدهیم که منطق اثباتپذیری برای گسترش مناسبی از KP زیرمنطقی از حساب رشتهای معرفی شده است.
کارگاه آموزشی
با همکاری دانشکدهٔ علوم ریاضی و آمار دانشگاه اصفهان و انجمن علمی ریاضی و علوم کامپیوتر دانشکده (ریکا)

منطق و نظریه مدل
توضیحات
هدف از این کارگاه فراهم آوردن محیطی علمی و دوستانه برای یادگیری، پرسش، بحث و تبادل نظر دربارهٔ موضوعاتی در منطق ریاضی و نظریهٔ مدل است که معمولاً در یک درس معمول منطق ریاضی امکان پرداختن جامع و کافی به همهٔ آنها پیش نمیآید. دامنهٔ موضوعی کارگاه متنوع است: ارتباط نظریهٔ مدل و دستهبندی گروههای متناهی، فیلترها، فراضربها، آنالیز نااستاندارد، فشردگی، مدلهای نااستاندارد حساب و بازیهای اِرِنفویشت-فِراسه، و همچنین موضوعاتی از منطق جهت (موجهات) از جمله شبیهسازی دوسویی از دیدگاه نظریهٔ بازیها و کاربردهای منطق جهت در تأیید برنامهها.
همهٔ سخنرانیها برای دانشجویان کارشناسی مناسب و قابل دنبال کردن تنظیم شدهاند. آشنایی با منطق ریاضی و مباحثی از منطق جهت به دنبال کردن بهتر مباحث کمک میکند.
تاریخ: از چهارشنبه، ۲۷ آبان ۱۴۰۵ تا پنجشنبه، ۲۸ آبان ۱۴۰۵
ساعت: ۸:۱۵ الی ۱۳:۱۵
نحوهی برگزاری: ترکیبی (حضوری و مجازی)
آدرس: اصفهان، دانشگاه اصفهان، دانشکدهٔ علوم ریاضی و آمار (سالن برگزاری متعاقباً اعلام میشود)
هزینهی ثبتنام: رایگان
برنامهی جلسات
- روز اول: چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۸:۱۵ تا ۱۳:۱۵
- روز دوم: پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۹ تا ۱۳:۱۵
برنامهٔ روز اول (چهارشنبه ۲۷ آبان):
• ۸:۱۵ تا ۸:۴۵ ثبتنام؛ ۸:۴۵ تا ۹ خوشآمد و سخن آغازین
• ۹ تا ۹:۳۵ مقدماتی در منطق ریاضی و نظریهٔ مدل (علی ولیزاده)
• ۹:۴۵ تا ۱۰:۳۰ نظریهٔ مرتبهٔ اول حساب (ارشیا کاظمی)
• ۱۰:۴۰ تا ۱۱:۱۵ مدلهای نااستاندارد حساب (کوثر صادقی)
• ۱۱:۱۵ تا ۱۱:۴۵ چای و استراحت
• ۱۱:۴۵ تا ۱۲:۳۰ نظریهٔ مدل و دستهبندی گروههای متناهی (کورش مودّتنژاد)
• ۱۲:۴۰ تا ۱۳:۱۵ محدودیتهای منطق مرتبهٔ اول: دیدگاهی مبتنی بر بازیهای اِرِنفویشت-فِراسه (شایان نجفیان)
برنامهٔ روز دوم (پنجشنبه ۲۸ آبان):
• ۹ تا ۹:۴۵ بازیهای مبتنی بر شبیهسازی دوسویی: تمایزناپذیری منطقی و دستهبندی از دیدگاه نظریهٔ بازیها (پوریا مرادپور)
• ۹:۵۵ تا ۱۰:۳۰ کاربرد منطق جهت در تأیید برنامهها (ریحانه باقری)
• ۱۰:۴۰ تا ۱۱:۱۵ فیلترها، فرافیلترها و قضیهٔ اِستون (تهمینه ترابی)
• ۱۱:۱۵ تا ۱۱:۴۵ چای و استراحت
• ۱۱:۴۵ تا ۱۲:۲۰ فراضربها، فراتوانها و قضیهٔ واش (رؤیا خیری)
• ۱۲:۳۰ تا ۱۳:۰۵ بینهایتکوچکها و آنالیز نااستاندارد (فاضل امین)
کارگاه آموزشی
با همکاری دانشکدهٔ ریاضی و علوم کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر و انجمن علمی-دانشجویی ریاضی و علوم کامپیوتر

ریاضی ۲.۰: فلسفهٔ ریاضیِ تولیدشده توسط هوش مصنوعی
محمد معارفی (دکترای فلسفه و منطق ریاضی از پژوهشگاه تحقیقات پیشرفتهٔ پاویا، ایتالیا؛ پژوهشگر شرکت الگونت)
توضیحات
این کارگاه بر پیوند میان پژوهشهای فلسفیِ معاصر دربارهٔ ریاضیاتِ تولیدشده بهوسیلهٔ هوش مصنوعی و آثار متأخر ترنس تائو استوار است؛ آثاری که در آنها تائو و فلاسفه عمل ریاضی، از خلال نوشتهها، سخنرانیها و گفتوگوهای اخیر خود، نهتنها تواناییهای فنی سامانههای هوش مصنوعی در تولید، صوری سازی و بررسی اثباتهای ریاضی را تحلیل میکند، بلکه پرسشهای بنیادیتری دربارهٔ هدف، ارزش و آیندهٔ فعالیت ریاضی مطرح میسازد. از این منظر، مقالات و مباحث این کارگاه بهعنوان بسط، تفسیر و گفتوگویی انتقادی با دیدگاههای متأخر تائو خوانده میشوند: از تمایز میان درستی صوری و فهم ریاضی، و از نگرانی دربارهٔ انباشت «بدهی فنی» ناشی از تولید انبوه نتایج، تا بررسی دشواری ذاتی مسائل ریاضی، نقش توضیح و شهود، و ضرورت بازاندیشی در نهادهای علمی و معیارهای ارزیابی ریاضیات. بنابراین، هدف کارگاه شکلدادن به بحثی منسجم پیرامون تصویری است که در آثار متأخر پژوهشگران این حوزه، از گذار ریاضیات به عصر هوش مصنوعی ارائه میدهند؛ تصویری که در آن مسئلهٔ اصلی دیگر فقط این نیست که آیا ماشین میتواند قضیهای را اثبات کند، بلکه این است که جامعهٔ ریاضی چگونه میتواند نتایج ماشینی را بفهمد، ارزشگذاری کند، در ساختار دانش جای دهد و همچنان نقش فهم انسانی را در پیشرفت ریاضیات حفظ کند.
از حضور دانشجویان ریاضی، فلسفه، علوم کامپیوتر و عموم علاقهمندان استقبال میشود.
تاریخ: از چهارشنبه، ۲۷ آبان ۱۴۰۵ تا چهارشنبه، ۱۱ آذر ۱۴۰۵
ساعت: ۱۳ الی ۱۵
نحوهی برگزاری: ترکیبی (حضوری و مجازی)
آدرس: تهران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلیتکنیک تهران)، دانشکدهٔ ریاضی و علوم کامپیوتر، کلاس ۳۱۱
هزینهی ثبتنام: ۲۵۰٬۰۰۰ تومان
برنامهی جلسات
- جلسهٔ اول: چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵
- جلسهٔ دوم: چهارشنبه ۴ آذر ۱۴۰۵
- جلسهٔ سوم: چهارشنبه ۱۱ آذر ۱۴۰۵
ثبتنام (برای شرکت حضوری یا آنلاین) از طریق سامانهٔ محیط انجام میشود. جلسات آنلاین در گوگلمیت برگزار میشوند و پیوند ورود از طریق سامانهٔ محیط در اختیار ثبتنامکنندگان قرار میگیرد.
